Potencjalnie korzystne efekty GH (dane wstępne/niewystarczające dowody)
- Poprawa składu ciała – redukcja tkanki tłuszczowej trzewnej i wzrost masy mięśniowej u osób starszych z niskim IGF-1, co może zmniejszać ryzyko sarkopenii i zespołu metabolicznego
- Poprawa gęstości mineralnej kości – potencjalne zmniejszenie ryzyka złamań osteoporotycznych u starszych dorosłych
- Korzystny wpływ na profil lipidowy – obniżenie stężenia cholesterolu LDL i cholesterolu całkowitego (w niektórych badaniach)
- Poprawa wydolności sercowo-naczyniowej – wzrost kurczliwości mięśnia sercowego, poprawa VO₂max, w badaniach na osobach z niedoborem GH
- Neuroprotekcja i funkcje poznawcze – GH i IGF-1 wykazują działanie neurotroficzne; hipoteza o roli w spowalnianiu neurodegeneracji (dane głównie przedkliniczne)
- Poprawa jakości snu – GH wydzielany jest głównie w fazie głębokiego snu; egzogenna suplementacja może pośrednio wpływać na architekturę snu
- Regeneracja tkanek i gojenie ran – szczególnie w stanach katabolizmu (starzenie, urazy)
- Paradoks długowieczności – warto zaznaczyć, że u długowiecznych ludzi (stulatków) obserwuje się często niższe stężenia IGF-1, co sugeruje złożoną, nielinearną zależność między osią GH/IGF-1 a długością życia (tzw. paradoks IGF-1)
Działania niepożądane i skutki uboczne GH
Najczęstsze (często zależne od dawki):
- Zatrzymanie płynów – obrzęki obwodowe, uczucie opuchnięcia
- Bóle stawów (artralgia) i mięśni (mialgia)
- Zespół cieśni nadgarstka (neuropatia uciskowa)
- Bóle głowy
- Parestezje
Metaboliczne:
- Insulinooporność i hiperglikemia – GH jest hormonem działającym antagonistycznie do insuliny; ryzyko cukrzycy typu 2 przy długotrwałym stosowaniu (szczególnie w dawkach suprafizjologicznych)
- Retencja sodu i wody
Endokrynologiczne:
- Supresja własnej osi GH/IGF-1 przy stosowaniu egzogennym
- Możliwa dysfunkcja tarczycy
- Ginekomastia
Onkologiczne:
- Teoretyczne ryzyko stymulacji wzrostu istniejących, nierozpoznanych nowotworów (GH i IGF-1 mają właściwości promitogenne)
- Bezwzględne przeciwwskazanie przy aktywnej chorobie nowotworowej
- Dane epidemiologiczne nie potwierdzają jednoznacznie zwiększonego ryzyka de novo w dawkach substytucyjnych, jednak wymagana jest ostrożność
Miejscowe:
- Lipoatrofia lub przerost tkanki tłuszczowej w miejscu wstrzyknięcia
Photo by julien Tromeur on Unsplash